Predstavljamo vam podržani projekat u sklopu I Javnog konkursa ,,U pravo vrijeme – Podrška zaštitnicima/ama ljudskih prava i OCD u oblasti promocije ljudskih prava i razvoja demokratske političke kulture”, koji je realizovala NVO ,,Udruženje za podršku Roma i Egipćana”.

Tom prilikom, razgovarali smo sa izvršnim direktorom NVO “Udruženje za podršku Roma i Egipćana, gospodinom Sultanom Bećom o tome kako je tekao sami projekat, da li su naišli na poteškoće prilikom realizacije aktivnosti kao i o rezultatima projekta. U nastavku slijedi intervju.

Koliko projektnih aktivnosti je realizovano u okviru projekta? Opišite svaku ukratko.

S.B: Organizovano je vise projektnih aktivnosti. Prvo smo organizovali treninge kompjuterske pismenosti za 15 mladih pripadnika RE populacije. Ova aktivnost trajala je 2 mjeseca. Izvodila se u JU OŠ ,,Radomir Mitrović,, u Beranama. Trening je održala Dubravka Barjaktarović, ICT koordinator iz te škole.

Fotografija sa jednog od treninga kompjuterske pismenosti (JU OŠ ,,Radomir Mitrović”)

Druga aktivnost u okviru projekta bila je kampanja ,,Od vrata do vrata”, koja je trajala 3 mjeseca, na temu značaja predškolskog, osnovnoškolskog i srednjoškolskog obrazovanja. U okviru te aktivnosti, ja kao koordinator projekta i Dijana Sekulić, psihološkinja angažovana na projektu, obilazili smo porodice RE populacije.

Posjetili smo porodice u romsko – egipćanskim naseljima Talum, Riversajd i Rudeš.

Fotografija u okviru kampanje ,,Od vrata do vrata”

Treća aktivnost je bila održavanje Okruglog stola na temu ,,Obrazovanjem za bolje sjutra,”. Na istom je prisustvovalo 5 pripadnika RE populacije i 10 predstavnika lokalnih I državnih institucija. Prezentovani su rezultati sa terena u okviru kampanje ,,Od vrata do vrata”. Radionica je održana u JPU ,,Radmila Nedić,, u Beranama.

Četvrta aktivnost bila je edukacija o zdravim stilovima života. U okviru nje, održane su:

-3 radionice na temu planiranja porodice, koje je održala Gina Bulatović, medicinska sestra, za pripadnike RE populacije u naseljima Talum i Riversajd. Učesnici su upoznati sa načinima planiranja porodice i reproduktivnom zdravlju.

Fotografija sa jedne od radionica na temu planiranja porodice (naselje Riversajd)

-2 radionice na temu trgovine ljudima, te sprečavanjem maloljetničkih brakova, koje su održane za pripadnike RE populacije za mještane naselja u kojima žive pripadnici RE populacije. Radionice je održala mr Imelda Ličina, dipl. socijalna radnica.

Fotografija sa radionice o trgovini ljudima (naselje Riversajd)

-2 radionice na temu prevencije nasilja u porodici, takođe za pripadnike RE populacije. Radionice je održala mr Imelda Ličina, dipl. socijalna radnica.

Fotografija sa a radionice o nasilju u porodici (Riversajd)

Peta aktivnost bila je edukacija romsko – egipćanske populacije na temu diskriminacije (prepoznavanje, zaštita i prevencija). Radionice je održala Vanja Šekularac, dipl. pravnica u naseljima Talum i Riversajd – ukupno 4 radionice.

Fotografija sa jedne od radionica na temu diskriminacije (naselje Talum)

Šesta aktivnost bila je održavanje okruglih stolova na temu pravne kulture za predstavnike RE populacije, predstavnike lokalnih I državnih institucija, i predstavnike (za treći okrugli sto i opšte populacije). Svi okrugli stolovi održani su u JPU ,,Radmila Nedić”, dok je prva dva okrugla stola održala Olivera Boričić, dipl. pravnica, a treći mr Blažo Todorović, dipl. pravnik.

Fotografija sa jednog od okruglih stolova

Posljednja aktivnost projekta tj. sedma, bila je da se u okviru projekta održi 7 radio emisija, na različite teme koje obuhvataju socijalnu inkluziju Roma i Egipćana. Sve emisije su bile praćene prevodom na albanskom jeziku (osim jedne). Mr Nikola Raičević, asistent projekta i moja malenkost kao kordinator projekta i prevodilac teksta na albanskom jeziku, bilo smo učesnici emisija. U jednoj od emisija gostovao je i gospodin Danijel Rmuš, koji završava stručno osposobljavanje preko Juventasa u okviru InEET projekta.

Sve emisije su emitovane, objavljene na Radio Beranama (sajtu I fejsbuk profilu i instagram profilu). Teme su bile uvod u projekat, obrazovanje RE populacije, predškolsko obrazovanje, stanovanje, značaj RE medijatora u obrazovanju, značaj RE medijatora u zdravstvu, i zadnja emisija – završetak našeg projekta i presjek stanja.

Kako je tekla dinamika projektnih aktivnosti? Da li ste realizovali aktivnosti u planiranim rokovima?

S.B: Sve aktivnosti su realizovane u skladu sa planom projektnih aktivnosti, osim što je bilo potrebno dodatno vrijeme za snimanje radio emisija, koje su bile veoma zahtjevne zbog pripreme oko realizacije i uređivanja istih kao i objavljivanja, prezentovanju javnosti i objavljivanja na sajtovima i društvenim mrežama.

Na koje poteškoće ste naišli u toku realizacije aktivnosti?

S.B: Nismo naišli na neke značajne poteškoće. Sve je uglavnom teklo po planu. Projekat je bio dosta inovativan za nas, s obzirom da je zahtijevao dodatne napore u nekim segmentima u kojima nijesmo imali dovoljno iskustva. Na primjer, bilo je veoma zahtjevno snimati emisije u kojima se konsekutivno prevodio sadržaj sa crnogorskog na albanski jezik.

Da li ste vi kao organizacija stekli dodatna znanja i vještine?

S.B: Kao što sam već pomenuo, projekat je bio inovativan i veoma koristan za nas. Što se tiče znanja i vještina, unaprijedili smo organizacione sposobnosti kao tim, stekli smo iskustvo u smislu rada na terenu (kampanja ,,Od vrata do vrata,”), vodili korespodenciju sa velikim brojem institucija ii vrlo smo zadovoljni što se tiče odziva.

Da li biste istakli neku saradnju u toku realizacije projektnih aktivnosti koja će se možda nastaviti u budućnosti i unaprijediti neke manjkavosti koje ste uočili u toku sprovođenja projektnih aktivnosti i koje?

S.B: Naš cilj je da sva djeca sa područja Opštine Berane budu upisana u predškolsku ustanovu JPU ,,Radmila Nedić” kao i u osnovnoškolskim i srednjoškolskim ustanova u Beranama. U tom smislu, nastavićemo kampanju u vezi upisa djece u obrazovnim ustanovama. Naša organizacija je prepoznata po tome što smo u saradnji sa JPU ,,Radmila Nedić” upisali prošle godine u vrtić 38. djece RE populacije, a ove godine 58. djece, što je nezapamćena brojka u Crnoj Gori. Ovo je jedinstven primjer da djeca RE populacije idu zajedno u vrtić sa djecom iz većinske populacije što mnogo znači za djecu u smislu socijalizacije i boljeg učenja jezika i prevazilaženja jezičkih barijera. Što se tiče emitovanja radio emisija, nastavićemo povremeno sa aktuelizovanjem problema RE populacije i pozitivnim primjerima koji će biti teme emisija.

Realizacija projektnih aktivnosti je skrenula pažnju na koje sve izazove i da li ste možda došli do nekih konkretnijih rješenja ili ideja kako bi se ti izazovi u budućnosti mogli lakše prevazići?

S.B: Smatramo da je pismenost pripadnika RE populacije veoma značajna, kao i njihov uspjeh u školi. U tom smislu, smatramo značajnim u eri digitalnog doba, da se dodatno osposobljavaju mladi pripadnici RE populacije u pogledu informatičke pismenosti. Smatramo korisnim da i u narednom periodu bude ovakvih aktivnosti u cilju većeg sticanja znanja i kompetencija u oblasti informatike.

Kada sumirate sve utiske, koji rezultati projekta su dali najveći doprinos kada je u pitanju socijalna inkluzija i edukacija RE populacije?

S.B: Svi rezultati projekta su vrlo impresivni i značajni kad je u pitanju veća socijalna inkluzija i edukacija RE populacije.

Želio bih da izdvojim sljedeće:

– 15 Roma/kinja i Egipćana/nki (adolescenata/učenici) obučeni su o osnovama kompjuterske pismenosti u periodu od 2 mjeseca gdje su unaprijedili svoja znanja i postali konkurentniji na tržištu rada.

– 60 porodica u romskim naseljima je obuhvaćeno kampanjom i upućeno o značaju upisa i završetka predškolskog, osnovnog i srednjeg obrazovanja u periodu od 3 mjeseca. To će imati za planirani rezultat da se u narednoj godini poveća nivo upisa djece u predškolske ustanove, sva djeca koja ispunjavaju zakonske uslove upisaće se u osnovu školu, dok će se broj učenika/ca u srednjim školama uvećati za 10% u odnosu na sadašnje stanje.

– Pored 5 pripadnika RE populacije i 10 predstavnika lokalnih i državnih institucija su uzeli učešće na okruglom stolu u vezi obrazovanja. Bili su pozvani predstavnici JPU ,,Radmila Nedić, predstavnici osnovnih škola gdje se školuju pripadnici RE populacije, mediji, predstavnici Opštine, Centra za socijalni rad, predstavnici NVO sektora i dr.

– 105 lica RE populacije, se edukovalo o zdravim stilovima života, prvenstveno o načinima planiranja porodice, podizanju svijesti u cilju sprečavanja maloljetničkih brakova i prevencije nasilja u porodici u toku 7 radionica. Očekuje se da će se smanjiti nivo nasilja u porodici i broj ugovorenim maloljetničkih brakova za 5% u narednoj godini, u odnosu na stanje koje imamo danas.

– Najmanje 60 osoba RE populacije iz Berana je edukovano da prepozna diskriminaciju i načine za prijavljivanja slučajeva diskriminacije u toku trajanja projekta.

– 45 lica (predstavnici institucija i organa, kao i pripadnici RE populacije i opšte populacije) dobilo je pravnu edukaciju i odgovore na konkretna pravna pitanja od strane stručnog lica/pravnika kroz okrugle stolove. Organizovana su 3 okrugla stola na temu pravne kulture gdje su obuhvaćene teme koje interesuju pripadnike romske i egipćanske populacije a koje su u vezi sa stanovanjem, zapošljavanjem, socijalnim pravima, nasljednim odnosima, radnim odnosima i sl. porodičnim i nasljednim odnosima i sl.

– Kako ciljnim grupama tako i krajnjim korisnicima (građani/ke opštine Berane 28739) biće dostupne radio emisije koje će se emitovati na albanskom jeziku. Na ovaj način daće se doprinos u očuvanju romske kulture i jezika ali i približiti problemi i kultura ove populacije svim građanima Berana.

Ovaj projekat je podržan kroz projekat “U pravo vrijeme – Podrška zaštitnicima/ama ljudskih prava i OCD u oblasti promocije ljudskih prava i razvoja demokratske političke kulture”, koji realizuju nevladine organizacije Juventas, Help – Hilfe zur Selbsthilfe, Centar za monitoring i istraživanje – Cemi, Queer Montenegro i Otvoreni centar Bona fide uz podršku Delegacije Evropske unije kroz program Evropski instrument za demokratiju i ljudska prava za Crnu Goru 2022 (EIDHR) – ctr. 438- 535. Projekat je kofinansiran od Ministarstva javne uprave.